İstanbul’da meydana gelen depreme hazırlık ve riskli bina tespiti çalışmalarında çarpıcı sonuçlar ortaya çıktı. Belediye tarafından gerçekleştirilen hızlı tarama testleri sonucunda, yaklaşık 40 bin bina incelenmiş ve bunlardan 19 bini ciddi riskler taşıdığı belirlenmiş durumda. Bu ciddi rakamlar, İstanbul’un yaşanabilirliği ve güvenliği açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Özellikle 1999 öncesinde inşa edilen ve yapı kaliteleri düşük olan bu binalar, olası büyük bir depremde ciddi riskler barındırıyor. İstanbul’un dört önemli ilçesinde riskli yapıların yoğunlaştığı bölgeler dikkat çekiyor. Bu ilçeler Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler olarak öne çıkarken, burada yaşayan ve kentsel dönüşüme ihtiyaç duyan vatandaşların sayısı da giderek artıyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) kaynaklarına göre, artan riskli binalar ve deprem gerçeği göz önüne alındığında, binlerce vatandaşın talepleri doğrultusunda kentsel dönüşüm çalışmaları hız kazandı. Resmi işlemler kapsamında yaklaşık 3 bin bina için tahliyeler başlamış durumda. Bu çalışmaların temelinde, İstanbul’un depreme karşı ne kadar savunmasız olduğu gerçeği yatıyor. Öte yandan, deprem sonrası oluşabilecek riskleri azaltmak amacıyla, bina sakinlerinin ve müteahhitlerin katılımıyla dönüşüm projeleri gündemde tutuluyor. Birçok eski bina ve apartman, çatlaklar ve yapısal problemlerin ortaya çıkmasının ardından yenilenme sürecine alınmış durumda. Bu kapsamda, Bakırköy’deki 48 yıllık bir apartman da yeni kentsel dönüşüm kararı alanlar arasında yer alıyor ve bina sakinleri, yaşanan çatlaklar nedeniyle dönüşüm sürecine hızla girişmişler.
İşte bu çalışmaların temelini oluşturan hızlı tarama testi ise, binaların depreme dayanıklılığını belirlemek amacıyla uygulanan önemli bir yöntem. İBB yetkilileri, inceleme sürecinin detaylarını şu şekilde paylaşıyor: Öncelikle bina yapısındaki demir ve beton kalitesi detaylıca inceleniyor. Yapının inşa planı ve kullanılan malzemeler gözden geçirildikten sonra, yazılım teknolojileri sayesinde depreme karşı dayanıklılık oranları hesaplanıyor. Bu sayede, riskli veya yüksek riskli binalar hızlıca tespit edilip, vatandaşlara bilgi verilerek uygun adımlar atılıyor. Ancak, özellikle deprem gerçeğinin göz önüne alındığı zaman diliminde, kentsel dönüşüme olan talebin ve başvuruların hız kesmediği görülüyor. 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından, günlük başvuru sayıları yüz binlerle ifade edilmeye başlarken, şu an aylık başvuru seviyeleri ise yüzlerle sınırlandırılmış durumda. Bu veriler, İstanbul’un deprem gerçeği karşısında alınan önlemler ve planlamalar için oldukça kritik öneme sahip.
